مهارتهای پیش زبانی و رشد زبان جزو اولین راه های ارتباطی کودکان قبل از زبان می باشد. کودکان قبل از شروع گفتن اولین کلماتشان، با استفاده از انواع ژستها، حرکات بدن و آواسازی، ارتباط برقرار می کنند. توجه به این مهارت ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
مهارتهای پیش زبانی و رشد زبان:
ارزیابی این مهارت ها امری بسیار مهم است. کودکان قبل از شروع گفتن اولین کلماتشان، با استفاده از انواع ژستها، حرکات بدن و آواسازی، ارتباط برقرار میکنند. این شکل های اولیه برقراری ارتباط را مهارت های پیش زبانی می نامند. مهارت های پیش زبانی به دوره ای از رشد ارتباطی اطلاق می شود که در آن کودک هنوز دارای سیستمی برای اکتساب زبان نیست و از شکلهای ارتباط غیر کلامی از جمله نگاه، حرکات بیانگر و صداسازی جهت برقراری دقیق رشد مهارتها و رفتارهای پیش زبانی اهمیت دارد. آگاهی و شرح سطوح رفتارهای پیش نمادین، میتواند مشخص کند که آیا کودک منطبق بر پیوستار مورد انتظار رشد پیش می رود و الگوی عملکرد به دست آمده، اختلال خاصی را نشان میدهد یا خیر؟ به عنوان مثال، کودکان نابینا – ناشنوا ممکن است علاقه یشان به اشیاء و حوادث را از طریق توجه متمرکز نشان دهند اما در نشان دادن اشتراک علایق با دیگر کودکان از طریق ابزارهای قراردادی مانند نگاه خیره چشم یا اشاره کردن، مشکل دارند.
ابزارهای پیش زبانی
- دستورزی فیزیکی: مانند لمس کردن، تلاش کردن به فعالیت واداشتن (به کار انداختن) یک اسباب بازی . . .
- دادن: دادن چیزی به شخص دیگر به هدف خاصی (مانند درخواست کمک برای به کار انداختن اسباب بازی یا برای بیان علاقه کودک به آن اسباب بازی).
- اشاره کردن: اشاره به یک آیتم به هدف خاص.
- نشان دادن: نشان دادن یک آیتم اما ندادن آن به دیگری.
- تغییر نگاه چشم: نگاه کوتاه به مسیر یک آیتم به دلیل علاقه به آن. از ابزار های مهارتهای پیش زبانی و رشد زبان
- مجاورت: نزدیکتر شدن به یک آیتم به دلیل علاقه به آن یا دور شدن از آن به نشانه اعتراض.
- نکات (حرکت) دادن سر: نشان دادن علاقه یا رد یک شیء از طریق تکان دادن سر.
- بیان چهرهای: لبخند، اخم . . .
- خودآزاری: مانند ضربه زدن، گاز گرفتن یا کوبیدن خود.
- پرخاشگری و تهاجم: زدن، گاز گرفتن، مشت زدن، لگدزدن یا خراشیدن دیگران.
- کج خلقی: مانند جیغ زدن، خود را به زمین انداختن. گریه کردن / ناله: برای نشان دادن نیاز.
- صداسازی: صداهای شبه گفتاری که کلمه نیستند. از ابزار های مهارتهای پیش زبانی و رشد زبان
- سایر: شبه کلماتی که نزدیک به کلمه هستند مانند دیبا به جاری لیوان.
| ابزار / رفتار پیشزبانی | توضیح |
|---|---|
| دستورزی فیزیکی | لمس کردن اشیا یا تلاش برای به کار انداختن یک اسباببازی یا وسیله. |
| دادن | دادن یک شیء به فرد دیگر با هدف خاص؛ مانند درخواست کمک یا نشان دادن علاقه به اسباببازی. |
| اشاره کردن | اشاره به یک آیتم با هدف مشخص (درخواست، جلب توجه یا نشان دادن علاقه). |
| نشان دادن | نشان دادن یک آیتم به دیگران بدون دادن آن. |
| تغییر نگاه چشم | نگاه کوتاه به مسیر یا شیء خاص به دلیل علاقه یا توجه به آن. |
| مجاورت | نزدیک شدن به یک آیتم به دلیل علاقه یا دور شدن از آن برای نشان دادن نارضایتی یا اعتراض. |
| حرکت دادن سر | تکان دادن سر برای نشان دادن پذیرش، علاقه یا رد یک شیء یا موقعیت. |
| بیان چهرهای | استفاده از حالات صورت مانند لبخند، اخم و سایر واکنشهای چهرهای. |
| خودآزاری | رفتارهایی مانند ضربه زدن به خود، گاز گرفتن یا کوبیدن بدن. |
| پرخاشگری و تهاجم | رفتارهایی مانند زدن، گاز گرفتن، مشت زدن، لگد زدن یا خراشیدن دیگران. |
| کجخلقی | رفتارهایی مانند جیغ زدن یا انداختن خود روی زمین. |
| گریه / ناله | گریه یا ناله برای نشان دادن نیاز، ناراحتی یا درخواست کمک. |
| صداسازی | تولید صداهای شبهگفتاری که هنوز کلمه محسوب نمیشوند. |
| سایر (شبهکلمات) | استفاده از شبهکلمات نزدیک به واژههای واقعی (مانند «دیبا» بهجای «لیوان»). |
تحقیقات زیادی نشان دادند که مهارت های پیش زبانی، رشد زبان را پیش بینی میکند این مهارتها توجه مشترک،ژست ها،آواسازی،بازی و درک زبان است. کودکانی که در مهارت های پیش زبانی دچار تاخیر یا انحراف هستند، بایستی توسط متخصص گفتار درمانی و کاردرمانی ارزیابی شوند و درمانشان پیگیری شود تا از مشکلات ثانویه جلوگیری شود.
جهت رزرو نوبت خدمات با واحد نوبت دهی ارتباط بگیرید.
مهارتهای پیش زبانی و رشد زبان ؛ علائم و نشانه های تاخیر گفتار
اگر فرزند شما تأخیر زبان داشته باشد، در سنین معمولی به نقاط عطف زبان نمی رسد. علائم خاص آن ها و نقاط عطف از دست رفته بستگی به سنشان و ماهیت تاخیر در زبان آنها دارد. طبق گفته ی متخصصان گفتاردرمانی در تاخیر زبانی علائم رایج این مشکل عبارتند از:
- در سن ۱۵ ماهگی به شکل نامفهوم و تند و بچه گانه صحبت نکردن.
- تا ۲ سالگی صحبت را شروع نکردن
- ناتوانی در صحبت کردن با جملات کوتاه در سن ۳ سالگی
- مشکل در دنبال کردن دستورالعمل ها
- تلفظ یا بیان ضعیف
- مشکل در کنار هم قرار دادن کلمات در جمله
- خارج کردن کلمات از یک جمله
نقل قول:انگلیسی{به گفته سایتNAPA Centre North Alberta Pediatric Therapy Services}
“Prelinguistic communication refers to behaviors children display to communicate needs and intentions before they use words, such as gestures, eye contact, and vocalizations — and these foundational skills set the stage for later language development.”
ترجمه فارسی:
«ارتباط پیشزبانی به رفتارهایی گفته میشود که کودکان برای بیان نیازها و خواستههای خود قبل از استفاده از کلمات انجام میدهند — مانند اشاره، تماس چشمی و آواسازی — و این مهارتهای پایهای زمینهساز رشد زبان در آینده هستند.»
مهارتهای پیش زبانی
مهارتهای پیش زبانی به مجموعهای از مهارتهایی گفته میشود که کودک در سنین پیش از ورود به مدرسه به طور طبیعی و بدون نیاز به آموزش رسمی به آنها دست پیدا میکند. این مهارتها، شامل مهارتهای زیر میشوند:
- زبان: کودکان در این سن توانایی یادگیری زبان را دارند و با استفاده از شنیدن و تکرار کلمات و جملات، زبان خود را توسعه میدهند.
- تفکر: کودکان در سنین پیش از مدرسه توانایی تفکر و حل مسئله را پیدا میکنند و با انجام بازیهای ساده، این مهارت را تقویت میکنند.
- حافظه: کودکان در این سن قابلیت حفظ و بازگردانی اطلاعات ساده را دارند و با بازیهای حافظه، این مهارت را تقویت میکنند.
- تمرکز و توجه: کودکان در این سن توانایی تمرکز و توجه به مدت کوتاهی را دارند و با انجام بازیهای سرگرمکننده، این مهارت را تقویت میکنند.
